Oen i'r Lladdfa - Darllediad Gwleidyddol Plaid Cymru

                                                   Darllediad Gwleidyddol Plaid Cymru


Mae nifer o sylwadau wedi cael eu datgan ar wefannau cymdeithasol megis Twitter a Facebook yn trafod darllediad gwleidyddol Plaid Cymru ac yn wir maent yn cyfleu’r un teimladau sydd gennyf i arno.

Dyma rhai ohonynt:

Pleidleisio dros @welshlabour sydd fy Nghymreictod fi #darllediadgwleidyddol @Plaid_Cymru

Anodd ysbrydoli pobl â stwff Cyngor Sir ond swn i'n licio tyse darllediad etholiadol #plaidcymru chydig yn fwy ymarferol. Sôn am rygbi'n od!

fideo da, ond pa pleidleiswyr newydd ma Plaid yn meddwl ma nhw'n mynd i ennill gyda'r darllediad yma? http://www.youtube.com/watch?v=SBcIp8uvZPI&feature=youtu.be 

 
Rhaid i ni gofio yn sicr taw ymosodiadau gwleidyddol bydd nifer o’r sylwadau hyn yn unol ar y ffordd yr oeddwn i’n ymosod ar ddarllediadau pob Plaid arall dan haul, rwy’n lico beirniadu a chwyno fel y gwyddoch mae’n siŵr ond bois bach fel aelodau Plaid Cymru mae’n rhaid i ni gael bach o bersbectif fan hyn gyda’n ‘darllediad gwleidyddol’ ni.

Yn gyntaf hoffwn i wybod pwy wnaeth drefnu’r darllediad?  Pwy oedd ynghlwm â’r peth? Yn fy marn personol i mae’n ddarllediad chwerthinllyd heb gynnwys polisïau na chwaith cyfeiriad i bobl Cymru. Fe wnawn nhw ddim pleidleisio i ‘Blaid Cymru’ am ei fod yn blaid Cymreig, pe tasai’r feddylfryd hynny’n gweithio byddwn ni wedi ennill sawl etholiad erbyn nawr.

Yn y bôn er fel aelod o Blaid Cymru rwy’n cytuno taw Plaid Cymru yw’r unig wir blaid Cymreig o sylwedd i gymar â’r pleidiau eraill, ond aelod o Blaid Cymru ydw i, dwi wedi cael fy nghonfyrtio i’r feddylfryd honno’n barod. Nid yw’r etholwr cyffredin serch hynny o reidrwydd yn aelod ac nid yw yn anffodus yn pleidleisio ar sail eu Cymreictod. Maent yn pleidleisio ar sail polisïau a’r hyn y bwriada’r gwleidyddion ei wneud.

Rwy’n teimlo bod hwn yn gam gwag iawn fel darllediad gwleidyddol, oes mae na le i gael neges cadarnhaol ac nid mynd lawr yr un trywydd â’r Blaid Lafur a’r Ceidwadwyr trwy ymosod ar ei gilydd mewn rhyw gormes diddiwedd. Ond mam fach darllediad rydych yn ‘Gymry’ oedd darllediad Plaid Cymru yn hytrach na darllediad ‘rydych yn Gymry, rydym ni’n Gymry, dyma beth hoffwn ni wneud dros Gymru’ dyna beth oedd ei angen.

Rwy’n siŵr fydd y cofnod hwn yn ypsetio ambell i berson gan fy mod wedi dweud fy marn yn agored ond sori roedd angen ei weud e.

Twitter yn Gymraeg - Twitter in Welsh

Shwmae mae'n amser hir hir iawn ers i mi bostio rhywbeth fan hyn, baich gwaith a'r brifysgol yn anffodus serch hynny mae na rhywbeth sydd wedi codi yn ddiweddar sydd wedi ysgogi i mi ysgrifennu rhyw bwt bach ac hynny yw cyfieithu Twitter i’r Gymraeg.

Mae’r wefan ar hyn o bryd yn ymgynghori ar ba ieithoedd eraill i’w cynnwys ac i’w cyfieithu ac felly dyma’n gyfle ni nawr i hawlio bod y Gymraeg yn cael ei phriod le ymysg ieithoedd Twitter.

Yn debyg i Facebook mae na ffurflen sydd yn gofyn i chi ddynodi pa iaith yr hoffech chi ei weld ar Twitter, rhaid i chi hefyd ychwanegu sylw i esbonio pam fod e’n bwysig bod yr iaith honno yn cael ei chynnwys. Felly ewch ati yn eich hydoedd ffrindiau a chwblhewch yr ymgynghoriad gan rannu’r ddolen gyda chymaint o bobl a phosib!

http://translate.twttr.com/lang_request

How are we all it’s been a long long time since I last posted here, sadly work and university commitments have taken up all of my time. However there is something that’s come up recently that has inspired me to write this post that is the possibility of having Twitter in Welsh.

The Website is currently consulting on what languages to include to be translated so here’s our chance to request that Welsh is also included amongst Twitter’s Languages.

Similar to Facebook there is a form asking you to fill in what language you wish to see on Twitter, you must also include a short comment explaining why it’s important that the language you requested is included. So please go at it in your hundreds and share the link with your friends to call for a Welsh translation of Twitter!

http://translate.twttr.com/lang_request

The Marriage of Scotland and England – How lovely! BBCQT

  (Gallwch ddarllen yr erthygl hwn yn wreiddiol yn Gymraeg fan hyn) 


Haven’t you heard of the marriage of Scotland and England? Apparently it happened way back in 1707. They were married for over 300 years, but it now seems a divorce is on the way, yes truly, because it’s only England and Scotland that count, it’s only them whom make up the United Kingdom of course.

I’ve just finished watching Question Time on the BBC iPlayer and I must admit that I’ve been disappointed not only by the arrogance and ignorance that has become accustomed to the program, but also on behalf of Nicola Sturgeon herself, who seemed to swiftly forget that Wales and Northern Ireland exist, the panel feared no better either, nor the audience for that matter. The whole debate was centred on England and Scotland and what the implications would be for England or Scotland, never mind Wales nor Northern Ireland they don’t exist.

Here are some tweets I’ve gathered expressing their distaste at the program:

Hywel Williams
#bbcqt I'm starting to get a bit peeved here, has Wales been wiped off the map? Incredibly conceited to talk Eng & Scot without Wales once!

Oliver Hayden
Nicola Sturgeon keeps talking about Scotland and England being separate countries - Where does that leave Wales and NI? #bbcqt

Matt Hartley
Poor old Wales never gets attention it deserves in this debate, or NI #bbcqt


Sadly I haven’t the time to list all the tweets as they were rather numerous,  however the above points that I have made and the tweets following are one of the main reasons that I’m a Welsh Nationalist and  that I chose to ignore all the pomp and glory that is  ‘Britishness’ and the ‘United Kingdom – that doesn’t appear united’. This idea that the United Kingdom is some extended England, that Wales and Northern Ireland are only mere additions to that Greater England, if it’s an United Kingdom shouldn’t we all be equals?

But then if people within the UK simultaneously use the term UK and England back an forth as if they were conveying the same concept – then the people from beyond the UK must be in a right state of confusion. England of course is what the majority call the ‘UK’. I’m not an Englishman, I don’t know about you? Isn’t this blatant ignorance of constantly forgetting Wales and Northern Ireland one of the main reasons of our economic demise?

People often argue that we’d be poorer and loose our voice with Independence. But let’s question who will honestly loose their voice amid Independence? The unionists whom concentrate on clutching onto power in their powerful London centric worlds? Or the people of Wales? Because it’s not our voices that are voiced in the International sphere, but a ‘British’ voice and we all know what ‘Britishness’ is misinterpreted for don’t we – a Greater England of course.

It’s evident therefore that neither Wales nor the Welsh people will loose their voice regarding Independence but it is that of the voice of ‘Greater England’ that will be lost, hence the vicious attacks of Unionism are starting to flood in. Do those people put the needs and aspirations of the people of Wales at the forefront of their agenda’s? If spending 33 billion on electrifying the railways in England that will cost no less than 5 billion pounds to the Welsh tax payer, whilst dragging heels regarding the electrification of the Welsh railways to Swansea is concentrating on the needs of the people of Wales and ensuring that their your priority, then there you go ‘that’s the Britishness’ you support.

Independence is nothing but gaining a voice, and with a voice comes influence, and with influence comes real power, and with that real power we can build a Wales for the future. Yes we all know Wales is poor, yes we all know that we are under performing in nearly every economic table going, but ask yourselves why? If the ‘Great’ in Great Britain is great for Wales why aren’t why succeeding? Are we inferior in Wales? Are we to blame?

Independence is a catalyst that will kick start the economy in Wales, open the doors that have been long closed and sealed beyond the bounds of the London centric UK, opening Wales up to the world and awarding us that desperately needed international investment to strengthen our economy and improve our standard of living. The next few years will be interesting, but Wales will be completely ignored, and flung into the dark bounds of Imperialism, whilst two parts of the UK go head to head against each other, in a new political war of Independence. It’s about time the people of Wales realised what is affront them, thus that to me is as crystal clear as water.

Leanne Wood once said: The unionist parties try to manage Wales, I want to build Wales. And she couldn’t be further from the truth, the Labour Party, the Conservatives and the Liberal Democrats all try to silence Wales, and put Wales in her place, whilst only managing the situation as it stands.

But ‘managing’ Wales is not enough, and it’s not what we need, we need a vision for Wales, leadership and enthusiasm, innovative thinking, thinking beyond the closed doors of London’s imperialism.

Innovating with a vision for Wales – Not managing Wales with a tightened whip constantly holding us back.

Priodas yr Alban a Lloegr – Dyna i chi braf! #BBCQT

(You can read an English translation of this article here)

A glywsoch chwi siwt beth erioed am briodas yr Alban a Lloegr? Yn ôl bob sôn fe ddigwyddodd  yn ôl yn 1707, 300 mlynedd y buont yn briod, ond mae’n ymddangos bod ysgariad ar fin dod, ie yn wir, achos dim ond Lloegr a’r Alban sydd yn cyfri, dim ond hwythau sydd yn rhan o’r Deyrnas Gyfunol fel petai.

Rwyf newydd orffen gwylio BBC Question Time ar yr iPlayer ac yn wir fe gefais fy siomi yn arw nid yn unig yn yr anghwrteisi a’r anwybodaeth sydd i’w ddisgwyl gan y rhaglen, ond hefyd gan Nicola Sturgeon, wnaeth anghofio bod Cymru a Gogledd Iwerddon yn bodoli, ac nifer o’r panelwyr hefyd, a’r gynulleidfa. Yr hanes oedd am Loegr a’r Alban a beth fydd y goblygiadau i’r Alban a Lloegr, ond peidied da chwi i boeni achos dydy Cymru na Gogledd Iwerddon ddim yn bodoli.

Dyma rhai o'r sylwadau dwi wedi casglu ar Twitter ynglŷn â'r peth:

Hywel Williams

#bbcqt I'm starting to get a bit peeved here, has Wales been wiped off the map? Incredibly conceited to talk Eng & Scot without Wales once!

Oliver Hayden

Nicola Sturgeon keeps talking about Scotland and England being separate countries - Where does that leave Wales and NI? #bbcqt

Matt Hartley

Poor old Wales never gets attention it deserves in this debate, nor NI #bbcqt

Mae nifer mwy ac mae'n amhosib eu cynnwys i gyd, ond mae'r uchod yn rhoi blas ar yr hyn wnaeth fy ngwylltio. Ond mae'r uchod hefyd yn hwyluso un o’r prif resymau fy mod i’n genedlaetholwr ac yn gwrthwynebu’r holl helbul parthed ‘Prydeindod’ a’r ‘Deyrnas Unedig – nad yw’n unedig’. Y syniad hwn taw Lloegr estynedig yw’r DU, taw ond rhyw ychwanegiad i’r Lloegr ehangach yw Cymru a Gogledd Iwerddon, os Teyrnas Unedig mohono oni ddylai pawb fod yn gydradd a chyfartal?

Ond yr hyn sydd yn cael ei ategu o fewn y DU yw’r hyn mae’r byd hefyd yn ei weld – England wrth gwrs nid UK, English nid British, mae’r termau yn cael ei defnyddio fel ei gilydd i ddisgrifio’n gwladwriaeth ni. Wyddwn i ddim amdanoch chi ond dwi ddim yn Sais na chwaith yn dod o Loegr, onid yw’r anwybodaeth hwn ar y byd yn un o’r prif resymau bod Cymru yn gwegian yn economaidd? Pobl o hyd yn dadlau y byddwn ni’n dlotach ac yn colli llais gydag annibyniaeth. Ond pwy fydd yn colli llais dywedwch? Yr unoliaethwyr sydd yn canolbwyntio ar gadw grym yn eu hynys o wirioni grymus yn ganolog yn Llundain? Neu bobl Cymru? Achos nid ein lleisiau ni sydd yn cael eu hategu ar lwyfan rhyngwladol y byd ar hyn o bryd, ond llais ‘Prydeinig’ a beth golyga ‘Prydeindod’? – Rhyw Loegr estynedig ehangach wrth gwrs.

Wedyn nid Cymru a’r Cymry fyddai’n colli llais yng Nghyd-destun annibyniaeth ond Lloegr, a’r llais Eingl-Gymreig. A ydy’r bobl hynny’n rhoi anghenion a gofynion pobl Cymru ar flaen eu hagenda yn flaenoriaeth? Wel os yw gwario 33 biliwn ar drydanu’r rheilffyrdd yn Lloegr fydd yn costio nid llai na phum biliwn i drethdalwyr o Gymru, yn gosod buddiannau pobl Cymru ar flaen eu hagenda, da chwi cefnogwch y ‘Prydeindod’ hyn.

Ond ennill llais yw annibyniaeth, a gyda llais daw dylanwad, gyda dylanwad daw grym go iawn, a gyda grym go iawn gallwn adeiladu’n Cymru ni i’r dyfodol. Ydy mae Cymru’n dlawd, ydyn rydyn yn tanberfformio’n economaidd, ond pam gofynnwch? Os yw’r DU honedig berffaith hwn yn dda i Gymru pam nad ydym yn llwyddo? A’i nam ar y Cymry sydd ar fai?

Sbardun i’r economi yw annibyniaeth, agor drysau sydd wedi hen gau tu allan i gylch Llundeinig y DU, agor Cymru i’r byd a rhoi inni’r buddsoddiad rhyngwladol i gryfhau’n heconomi a gwella safon ein bywydau. Mi fydd y flynyddoedd nesaf yn rhai diddorol, ond fe fydd Cymru yn cael eu hanwybyddu’n llwyr, yn cael ei nelltio i’r ymylon tra bod dwy ran o’r DU yn mynd benben a’i gilydd. Mae’n bryd i bobl Cymru gweld yr hyn sydd o’u blaenau, yr hyn sydd imi cyn loywed â dŵr.

Ceisio cadw trefn a rheoli Cymru ydyw’r pleidiau unoliaethgar – y Blaid Lafur, Y Ceidwadwyr a’r Democratiaid Rhyddfrydol, ceisio tawelu Cymru a’i gosod yn ei lle, tra’n ymdopi gyda phopeth sydd yn cael ei thaflu tuag ati.

Ond nid ceisio cadw trefn a rheoli Cymru sydd eisiau arnom, ond uchelgais, arweiniad a brwdfrydedd, meddwl yn arloesol, meddwl tu allan i ddrysau caeëdig imperialaeth Llundain. 

Arloesi gydag uchelgais dros Gymru – Nid Ymdopi gyda chwip llym yn mynnu bod Cymru yn aros yn ei lle.

Dirywiad Ieithyddol Dyffryn Aman - beth yw'r dyfodol?

Dirywiad Ieithyddol yn Nyffryn Aman ! Yn wir dwi heb flogio am sbel ond mae nifer o bethau wedi bod yn digwydd yn ddiweddar, serch hynny mae na un pwnc sydd wir yn agos at fy nghalon, ac hynny yw cyflwr yr iaith Gymraeg yn Nyffryn Aman ac yn wir yn Sir Gâr ei hun, ond mae’r argyfwng fel petai yn waeth yn Nyffryn Aman, tybiaf nag yn unman arall yng Nghymru!

Yn wir i ddechrau hoffwn drafod y traddodiad o hel Calennig, rhywbeth digon syml yn y bôn, ond rhywbeth sydd hefyd yn gallu mesur Cymreictod ardal, ac i ba pwrpas y gwnaed defnydd o’r Gymraeg, mae’r traddodiad o hel Calennig yn un sydd yn hen iawn, ond hefyd yn un sydd bron yn unigryw i bob ardal, wrth gofio fod gan bob ardal ei chân neu gyfarchiad ei hun ac mae’r un yn wir am Ddyffryn Aman, neu yr oedd yn wir nes yn weddol ddiweddar.

Pan oeddwn i’n rhyw 6-12 mlwydd oed roedd nifer fawr ohonom yn mynd o gwmpas y tai yn hel calennig, ac yn gwneud ein ffortiwn hefyd cofiwch, dwi ond yn 18, ac mae’r traddodiad bron i bob pwrpas wedi marw mas ar ôl fy nghenhedlaeth i, llynedd yn ôl cymdogion daeth neb am y tro cyntaf erioed i hel calennig, ac mae hynny’n rhywbeth trist ar y naw, i ardal a oedd mor falch ei thraddodiad, a mor gadarn ei Chymreictod. Y gân oedd yn gyfarwydd i ni yng Nglanaman oedd:

‘Blwyddyn Newydd dda i chwi, ac i bawb sydd yn y tŷ,
‘Dymuniadau da i chwi, acha’r blwyddyn newydd dda,
‘Blwyddyn Newydd dda i chwi, gwenu’n llawen,
‘Dyma’r flwyddyn wedi dod, y flwyddyn orau fi erioed,
‘Wel dyma hyfryd flwyddyn, Wel dyma hyfryd flwyddyn,
‘Wel dyma hyfryd flwyddyn, a blwyddyn newydd dda,
‘Olwch y teulu mas o’r tŷ, i ni cal golwg arnoch chi,
‘Wel dyma hyfryd flwyddyn, wel dyma hyfryd flwyddyn,
‘Wel dyma hyfryd flwyddyn a blwyddyn newydd dda.

Onid yw hyn yn profi bod ‘na argyfwng ieithyddol yn ardal Dyffryn Aman, rhywbeth mor sylfaenol a syml bod y traddodiad hwn wedi marw mas mewn mewn llai na phum mlynedd?

Y rheswm dwi’n sôn yn benodol am Ddyffryn Aman, yw un am fy mod i’n byw yno a dau am imi ffilmio gyda Tinopolis yn ddiweddar ar gyfer rhaglen fydd yn cael ei ddarlledu yn y mis bach (Chwefror) ar dynged yr iaith, a dyfodol yr iaith yn eu broydd naturiol, gan ganolbwyntio ar Ddyffryn Aman yn benodedig gan ei bod yn ardal o ‘gynllunio ieithyddol dwys’ gyda Bwrdd yr Iaith Gymraeg.

http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_9220000/newsid_9228800/9228877.stm

Yn wir, ardal sydd â dwysedd uchel o siarad Cymraeg os nad yr uchaf yng Nghymru yw Dyffryn Aman, gyda rhyw 24,000 o bobl yn byw ymysg ei phentrefi a 74.57% o rheiny’n siarad Cymraeg yn ôl cyfrifiad 2001. Popeth yn edrych yn iawn felly ond ydy? Waw medde rhai ohonoch am ffigwr uchel a chanran iach, ond yn yr ardal hon ceir y cwymp fwyaf syfrdanol yng Nghymru.

Gweler Cwmaman fel enghraifft, Cyngor Trefol yw Cwmaman sydd yn cymhathu tri phentref yn y bôn, Glanaman, y Garnant a’r Twyn. Yn 1971 roedd 89.1% sef 3810 o holl bobl Cwmaman yn siarad Cymraeg, y ffigwr yn codi i 94% yn ward Tircoed, Glanaman ar y pryd. (Gweler: - http://www.terrynorm.ic24.net/ammanford%20twentieth.htm)

Heddiw dim ond 78.47% o holl drigolion Cwmaman sydd yn meddu ar un sgil neu fwy yn y Gymraeg sydd ddim o reidrwydd yn golygu eu bod hwy’n gallu siarad Cymraeg neu yn siaradwyr Cymraeg, mae’r ffigwr o bobl sydd yn gallu siarad Cymraeg bellach yn agosach at y 66 – 70% yn y pentrefi, sydd yn drasiedi enfawr colled o dros 20% yn y siaradwyr Cymraeg mewn llai na hanner canrif! ( Gweler: http://cy.wikipedia.org/wiki/Cwmaman_%28Sir_Gaerfyrddin%29 )

Beth allwn neud felly i adfer yr iaith yn Nyffryn Aman ac yn wir dros Gymru gyfan? Beth yw’r rheswm dros y dirywiad? Dyma rhai o bwyntiau dwi am geisio trafod a gobeithio ennyn trafodaeth ar y pwnc yr un pryd.

I edrych ar achosion y dirywiad, yn bersonol rwy’n teimlo bod yn rhaid i ni ofyn, beth wnaeth gadw’r Gymraeg mor hyfyw yn ardal Dyffryn Aman i gymharu ag ardaloedd eraill o gymoedd y de? Y gwir amdani yw bod yr ardal wedi profi gwyrth yn cadw’r iaith mor fyw o dan ddylanwad Seisnigeidig y meysydd glo a’r mewnlifiad.

Rhaid yw edrych felly ar y pethau wnaeth gadw’r Gymraeg yn briod iaith yn Nyffryn Aman, yng Nghwm Gwendraeth ac yn wir i raddau helaeth ym mhen uchaf Cwmtawe. Yn ddi-os mae dylanwad y Capeli Cymraeg yn un sydd yn brif ffactor ar gadw’r iaith yn hyfyw yn Nyffryn Aman, hefyd wrth ystyried y mewnlifiad pan oedd y meysydd glo ar eu hanterth, yn Nyffryn Aman mewnlifiad o Geredigion, gogledd Sir Gâr ydoedd yn hytrach na mewnlifiad o Loegr ac o Iwerddon, fel y profwyd yng Nghymoedd Cynon a’r Rhondda.

Yn draddodiadol hefyd roedd Dyffryn Aman yn ardal digon anghysbell i gymharu â chymoedd y de, yn y gorllewin gwyllt fel petai, yn uchel lan ar lethrau’r Mynydd Du a Bannau Brycheiniog. Dim ond ers dyfodiad yr M4 i Bont-Abraham y mae hyn wedi newid. Mae’r ffaith hefyd bod y meysydd glo wedi bod yn gyflogwr enfawr yn yr ardal yn un sydd yn brif ffactor at gadw’r iaith, bu ardal Dyffryn Aman yn draddodiadol fwy radical a blaengar ar ran hawliau gweithwyr, yn wir ffurfiwyd yr undeb gyntaf yn y Pick and Shovel yn Rhydaman, yn ystod streic y glowyr yn 1936. Golygodd hyn bod economi lleol yr ardal yn fwy ffafriol i weithwyr, a bod y diwydiant glo wedi para’n hirach nag ardaloedd cyffelyb yng Nghymru.

Beth mae hyn oll yn dweud wrthym felly? Wel bod ffyniant i’r iaith a chynaladwyedd ieithyddol yn ddibynnol iawn ar yr economi leol, a’i dyna felly yw rheswm y dirywiad yn ddiweddar? Ydy pobol yn cysylltu’r Gymraeg â thlodi economaidd? Yn sicr ers i’r pyllau cau yn y 70au a’r 80au yn Nyffryn Aman, dyna pryd dechreuodd nifer y siaradwyr Cymraeg hefyd ddisgyn, ac wrth i’r niferoedd ddisgyn, a thueddiadau cenedlaethol hefyd ar ran y capeli, dirywio a disgyn wnaeth y niferoedd oedd yn mynychu capeli lleol. Wrth ystyried bod y capeli wedi bod yn gadernid i’r Gymraeg ac wedi gweithredu bron yn uniaith Gymraeg, gan sicrhau bod plant trwy’r Dyffryn drwyddi draw yn hyderus eu Cymraeg ysgrifenedig, onid yw hyn felly wedi bod yn rhyw gylch ddieflig ac hefyd wedi ychwanegu’n fwy at y dirywiad ieithyddol?

Yr hyn sydd yn ymddangos cyn loywed â dwr fan hyn yw bod y canolfannau oedd yn cynnal yr iaith wedi gwanhau, y pyllau glo, y capeli. Yn sicr teimlaf yn bersonol bod y dirywiad economaidd wedi bod yn niweidiol iawn i’r Gymraeg, mae pobl wedi gorfod gadael y dyffryn i ffeindio gwaith, ys dywedodd Huw Chiswell yn ei gân enwog

‘Wel fe fu newid mawr,
ers iddyn nhw gau’r holl byllau ‘na lawr,
fel y gweli dy hun,
does dim nawr i ddal y bois rhag y ffin,
a thithe wedi magu blas,
am ragor o awyr las’

Mae’r gân hon yn un sydd yn agos at fy nghalon ac yn un sydd yn dysgu gwers i ni’r un pryd. Os am sicrhau parhad i’r iaith yn Nyffryn Aman, nid trwy ffurfio rhyw gwango dwl, a rhyw strategaeth bondigrybwyll, gan dwli arian i’r tân i bob pwrpas, y mae sicrhau dyfodol i’r iaith, ond trwy fuddsoddi yn yr economi, sicrhau bod ‘na swyddi i bobl leol, sicrhau bod pobl leol yn gallu fforddio tai ac yn gallu aros ym mro eu mebyd.

Yn wir dyw e ddim mor ddu arnom ag mae’n ymddangos yn Nyffryn Aman, mae mwy o blant heddiw yn siarad Cymraeg nag sydd o bobl dros eu 50au, mae mwy o blant yn derbyn eu haddysg yn Gymraeg nag oedd 30 mlynedd yn ôl, ond mae angen mwy, mae angen gwneud rhywbeth yn gymunedol, tynnu pobl i mewn, os am adfer yr iaith a sicrhau dyfodol iddi. Sai’n gwbod yr atebion i gyd, a fyddai fyth yn chwaith, ond waeth ni ddechrau rhywle!

Croesawaf unrhyw syniadau a thrafodaeth, mae’n hynod bwysig ein bod ni’n cynnal trafodaeth ar y sefyllfa, boed yn lleol neu’n genedlaethol.

Blogiau sydd i ddod a chyfarchion y tymor!

Dwi heb flogio’n aml yn ddiweddar gan fy mod i nawr yn y brifysgol, a dwi ddim yn ffeindio’r amser rhwng yr astudio dwys (cysgu tan 1, cino, ambell i ddarlith, mas yn y nos) ond gan fy mod i adref nawr gyda mwy o amser i falu awyr, oni’n meddwl  byddwn i’n achub ar y cyfle hwn i’ch diddanu chi unwaith yn rhagor.

Byddaf felly yn ceisio blogio’n amlach dros yr wŷl gan drafod pynciau megis, arweinyddiaeth y Blaid, Dirywiad Ieithyddol a sut y gellid ei rhwystro, hefyd trafod rhywbeth hollol wahanol, A yw Apartheid dal yn bodoli yn Ne Affrica?

Felly cadwch olwg dros y blog yn yr wythnosau nesaf, a gobeithio gallaf eich goleuo ar ambell i bwnc,  ta waeth, diolch yn fawr i nifer ohonoch am eich cefnogaeth dros y misoedd diwethaf, trwy ddarllen y blog a gadael sylwadau yn gyson. Hoffwn ddymuno Nadolig Llawen a Blwyddyn Newydd dda i chi gyd.

Newyddion Trasig - Marwolaeth Gary Speed

Dwi heb flogio am gyfnod maith am nifer o resymau, prinder amser, bywyd hectig yn y brifysgol ayyb. Ond mae na un stori sydd wedi fy ysgytwad i a miloedd ar filoedd o bobl yng Nghymru ac ar draws y byd, sef marwolaeth Gary Speed. Yn wir doedd neb yn disgwyl glywed ar fore sul y newyddion trasig hwn ei fod wedi marw.

Hoffwn achub ar y cyfle hwn i ddiolch i Gary Speed am ei waith clodwiw a champus a wnaeth gyflawni rhyfeddodau i dîm Cymru ac yn sicr mae'n drasiedi cenedlaethol ei fod wedi gadael ein plith. Estynaf fy nghydymdeimladau allan i'w deulu a'i ffrindiau agos.

Dyma ddatganiad Cymdeithas Peldroed Cymru:

“Mae Cymdeithas Bêl-droed Cymru’n drist o gyhoeddi marwolaeth rheolwr y tîm cenedlaethol, Gary Speed.
“Estynnwn ein cydymdeimlad at y teulu a gofynnwn i bawb barchu preifatrwydd y teulu ar yr adeg hynod drist yma.”

Llythyr i'r Wasg yn galw am eglurhad ar .Cymru

Mewn ymateb i sylwadau Prif Weinidog wrth ateb cwestiwn Elin Jones AC ynglŷn â chefnogi Parth ".cymru" i Gymru, ymddengys nad yw’r prif weinidog wedi datgan cefnogaeth i greu enw Cymraeg i’r parth gan ddweud mai ar sail buddion economaidd y bydd penderfyniad yn cael ei wneud.

Gwir hanfod sicrhau parth i Gymru oedd creu ardal i gymuned ieithyddol y Gymraeg, gweler ".cat" o Gatalwnia fel enghraifft berffaith. Wrth danseilio hyn drwy ofyn am enw Saesneg .wales byddai holl bwynt cael y parth yn cael ei golli. Fel mudiad rydym wedi ymgyrchu’n frwd gyda mudiadau eraill dros greu parth i Gymru, gweler gwefan dotcym am wybodaeth bellach o ran cefnogaeth y fenter.

Nid ydym yn rhagweld y byddai unrhyw wrthwynebiad i ddefnydd ".cymru" ond byddai yn anodd i nifer o fudiadau, yn ein cynnwys ni, a busnesau drwy Gymru ddefnyddio .wales.

Nid ydym chwaith yn rhagweld unrhyw broblemau economaidd i ddefnydd ".cymru" – byddai creu parth yn Gymraeg yn rhoi Cymru a'r Gymraeg mewn lle amlwg a chryf ar y platfform rhyngwladol ac yn dangos hunaniaeth a iaith unigryw Cymru gerbron y Byd. Byddem felly yn falch o weld unrhyw dystiolaeth sydd yn ffafrio cael enw uniaith Saesneg yn hytrach nag enw Cymraeg.

Gobeithio y byddwch y Llywodraeth yn cadw at eu gan ymgynghori a thrafod gyda phobol Cymru a chymryd y farn honno i lawn ystyriaeth wrth ddod i benderfyniad.

Yn Gywir

Adam Jones, Llefarydd Dyfodol Digidol
Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

Pob Lwc i Gymru - Come on Wales

Wel mae pawb wedi gwneud rhyw sylw rhywle amdano, a dwi ddim am fod yn eithriad chwaith, felly pob lwc i Gymru fory, gwnewch yr hyn yr ydym yn gwybod y gallwch gyflawni. Gadewch i ni wado'r Ffrancod a chael pencampwriaeth gwerth chweil! Bydda i lawr yn yr Hen Lew Du yn Aberystwyth toc wedi wyth bore fory yn gwylio'r gêm, a jiawch mae'n argoeli i fod yn gêm ardderchog!.

Un peth sydd 'da fi i weud yw hyn, i'r sawl ohonoch sy'n Gymry rwy'n sicr y fyddwch chi gyd yn 'Gymry balch, hynod wlatgar bore yfory, ond pam ond am bedwar ugain munud yn unig yr ydych chwi oll yn Gymru gwladgarol? Byddwch yn falch o fod yn Gymru trwy'r amser a pha bynnag le yr ydych! Cefnogwch eich gwlad ac arddelwch y ffydd a'r hunangred bod 'da chi, bod gennym ni y gallu i lwyddo a rhagori mewn unrhyw faes, ac fe allwn ni gystadlu gyda gweddill y byd. Byddwch hyderus a chefnogwch annibyniaeth i Gymru, nid llwyfan wleidyddol mo hwn efallai'n wir, ond be ddiawl, dwi am ddefnyddio'r ddigwyddiad i hyrwyddo Cymru, ac hyrwydd Cymru yw gwir hanfod ennill ei hannibyniaeth.

Well everybody has made some comment or other regarding the world cup, and I was yet to make one, I do not wish to make my self an exception and therefore must wholeheartedly say C'MON CYMRU, COME ON WALES. Do what you do best play some fine rugby just like we have throughout the tournament. Let us thrash the French and have a World Cup final worth having. I will be down in the Hen Lew Du in Aberystwyth watching the game tomorrow morning, and what a game it should be.

One thing I do wish to say however is this, to those of you whom are Welsh I'm sure you will all be proud and fiercely patriotic tomorrow, but why only be proud for those sombre 80 minutes? Be proud of being Welsh all the time and wherever you are! Support your country and believe in yourselves, have the self belief and confidence that we in Wales are just as good as any other country in the world, and that we also can compete on an international level and reap success from our actions. We are a talented, able bunch of people, all people are talented and able, and all have the right to freedom and self determination, why ought we be denied this in Wales? Support Welsh Independence!

Beth yw'r nod? Beth yw'r pwynt? Ble mae'r uchelgais?

Ymddiheuraf am nad wyf wedi blogio ers rhyw 3 wythnos bellach, mae wedi bod dawel fel y bedd yma, ond nawr mae’r cyfle ‘da fi roeddwn yn rhyw deimlo trafod ychydig o bethau sydd wedi bod yn chwarae ar fy meddwl cyn heddiw.  Dwi wedi gadael Costa del Aberystwyth am gyfnod bach gan fod rhaid i mi fynd i’r deintydd ac felly wrth i mi aros yn seguro fan hyn roeddwn yn teimlo rhyw angen i sgrifennu cofnod.

Yr hyn dwi am drafod heddiw yw ‘Beth yw’r pwynt a Beth yw’r nod?’ Wrth i Ffred Ffransis gyrru ar yr hewl rhwng Aberystwyth a’r Drenewydd gan sglefrio o bob cyfeiriad, roeddwn yn cael rhyw sgwrs diddorol. Yr hyn roedd Ffred yn gofyn i mi oedd, Beth yw’r nod? Beth yw nod yr ymgyrchoedd? Pam ymgyrchu neu weithredu heb nod pendant? Daeth y drafodaeth ar ôl i ni drafod y camau nesaf yn yr ymgyrch dros S4C, ac yn wir fe wnaeth beri i mi feddwl llawer ynglŷn â’r peth. Mae’r un yn wir am bob dim ry’m ni’n ei gwneud o fewn bywyd? Pam gwneud rhywbeth heb iddo nod na sail pendant?

Gallwn ni fan hyn fory bygwth gwneud Gwynfor Evans nymber tw, trwy ddatgan fy mod i am ymprydio dros ddyfodol y sianel, ond beth fyddai diben a nod hynny? Yr hyn sydd bwysig i ni nawr yw ceisio cael S4C allan o’r bil gwasanaethau cyhoeddus, ond os yn methu beth yw’r cam nesaf? I ba gyfeiriad sydd angen i ni fynd? Allwn ni drefnu gweithredoedd o fry, heb iddynt batrwm na chwaith cynsail sydd wir yn mynd i newid dim byd? Mae angen i ni gyd feddwl cyn hynny a gofyn? Beth yw ein bwriadau ni wrth wneud hyn a hyn, a sut yw’r ffordd gorau o gyrraedd ein nod?

Mae’r un yn wir am nifer o bethau eraill sydd yn y newyddion heddiw. Cymrwch chi’r ymgynghoriad sydd yn dirwyn i ben mewn rhyw 48 awr gan gomisiwn y cynulliad ar wasanaethau dwyieithog. Beth yw nod y comisiwn wrth lunio’r bil hwn? A’i sicrhau tegwch ieithyddol? Neu ymddangos yn docenistaidd ddwyieithog tra bod popeth real a phwysig yn digwydd yn Saesneg. I ychwanegu at hynny beth yw nod y cynulliad, y blaid Lafur, Plaid Cymru, y Ceidwadwyr a phob plaid arall? Wrth iddynt i gyd ddatgan yn eu hydoedd eu bod yn cefnogi’r ‘Cymru dwyieithog’ delfrydol ond heb iddynt sylwedd na chwaith nod yn y pendraw.

Wrth agor ysgolion Cymraeg newydd a’u diwallu’r galw mae’r Llywodraeth yn unig neu a oes yno gwir awydd i gael ysgolion Cymraeg, onid ymateb i bwysau gan rieni yn hytrach na cherfio’u huchelgais hwy eu hunain? Mae’r un yn wir am ddwyieithrwydd a thegwch ieithyddol yn ei chyfanrwydd. Ond ymateb i bwysau gan fudiadau ieithyddol a phwysau gan y cyhoedd ydyw’r llywodraeth yn y bôn, does dim gwir awydd yno i sicrhau bod y Gymraeg yn iaith fyw, yn iaith i’w defnyddio ym mhob sefyllfa.

Wrth i Leighton Andrews annerch RHAG ac wrth i Alun Ffred gyhoeddi ei strategaeth iaith llynedd, beth yn gwmws oedd eu nod nhw? A’u cael Cymru sydd yn hollol ddwyieithog, fyddai’n golygu mae’r Gymraeg fyddai prif iaith gyffredin y bobl, gyda phawb yn gallu’r Saesneg er mwyn cyfrannu mewn byd sydd yn globaleiddio? Neu a’i ond ceisio cynnal y cymunedau bregus Cymraeg sydd eisoes yn bodoli yw’r nod? Beth am gael yn ôl yr hyn a gollwyd?

Y gwir amdani yw o bob cyfeiriad ac o bob plaid, does ganddynt yr un uchelgais pendant sydd yn datgan yn glir pa fath o Gymru hoffent weld mewn hugain mlynedd, neu ba fath o gyflwr hoffent weld y Gymraeg ynddi mewn degawd neu fwy. Iawn fyddai adrodd a dyfynnu strategaethau ac ystadegau o fry, ond nid ystadegyn mo cymuned Cymraeg yn unig a does nemor dim yn cael ei wneud i ymdrin a’r dirywio ieithyddol benben yn hytrach mond ffugio a smalio cefnogi’r iaith gyda’r cysyniad hwn o fod yn ‘ddwyieithog’ ydynt. Nid iaith gyfieithu yn unig mo’r Gymraeg ond iaith bob dydd. Mae angen pennu nod ac uchelgais gadarn ar ba fath o Gymru yr hoffai’r gwleidyddion gweld yn y dyfodol, a pheidio bod yn ofn i ddatgan hynny yn agored ac yn onest.

Anfonwch eich sylwadau ar ran gwasanaethau dwyieithog at y cyfeiriad hwn - GwasanaethauDwyieithog@cymru.gov.uk


Gallwch ddod o hyd i lythyr sydd wedi ei sgrifennu'n barod fan hyn, i'w anfon atynt, gan ychwanegu'ch enw a'ch cyfeiriad.